İstanbul’da topraksız tarım yaygınlaşıyor

İstanbul’da Topraksız Tarım ve Modern Örtü Altı Üretim Uygulamalarının Yaygınlaşması

İstanbul’da topraksız tarım ve modern örtü altı üretim uygulamaları son yıllarda önemli bir gelişme göstererek ilgi görmeye başladı. Özellikle hidroponik sistemler, modern sera yatırımları ve kontrollü üretim teknikleri, son 15 yılda büyük ilerleme kaydetti. 2020 yılından itibaren ise tam kontrollü kapalı alan yetiştiriciliği ve topraksız tarım uygulamaları hızla yaygınlaşmaya başladı. Şu anda İstanbul’da 29 adet topraksız tarım işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmeler, Çatalca, Pendik, Beykoz, Büyükçekmece, Sarıyer, Çekmeköy, Silivri, Ataşehir ve Kağıthane ilçelerinde faaliyet göstermektedir.

İstanbul’daki topraksız tarım işletmeleri, Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi’ne (KOBÜKS) kayıtlı olup 189,5 dekarlık alanda domates, biber, çilek, mantar, marul, kıvırcık, maydanoz, roka gibi ürünler yetiştirmektedir. Yıllık olarak 950 bin 712 kilogram domates, biber, çilek ve mantar ile 5 milyon 897 bin 25 adet yeşil yapraklı ürün elde edilmektedir. Özel sektör yatırımlarının ve kamu kurumlarının AR-GE çalışmalarının artmasıyla birlikte, özellikle yapraklı sebzeler, aromatik bitkiler ve yüksek katma değerli ürünlerde topraksız tarım uygulamaları yaygınlaşmaktadır.

Topraksız tarımın popülerleşmesinde etkili olan faktörler arasında iklim değişikliği, kuraklık, kentleşme ve teknolojik gelişmeler yer almaktadır. İklim değişikliği nedeniyle tarımsal üretim risk altına girmiş, bu durum üreticileri kontrollü üretim sistemlerine yönlendirmiştir. Kuraklık ise su kaynaklarının korunmasını zorunlu kılarak topraksız tarım sistemlerinde suyun geri dönüşümlü ve kontrollü kullanımıyla daha yüksek verimlilik sağlanmaktadır. Kentleşme süreci ise tarım arazilerinin azalması ve arazi maliyetlerinin yükselmesiyle topraksız tarımın önemini artırmıştır.

Tarım ve Orman Bakanlığı, topraksız tarım ve kontrollü ortam üretim sistemlerine yönelik çeşitli destek programları sunmaktadır. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP), Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen IPARD Programı ve düşük faizli yatırım kredileri, üreticilere destek sağlayan mekanizmalar arasındadır. Bu desteklerden faydalanabilmek için üreticilerin belirli şartları yerine getirmesi gerekmektedir.

İstanbul’da topraksız tarım ve dikey tarım uygulamalarının yaygınlaşmasıyla ilgili olarak 2022 yılında hizmete giren İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama ve Araştırma Merkezi öne çıkmaktadır. Merkez, 700 metrekarelik bir alanda faaliyet göstermekte olup 320 metrekarelik kısmında dört katlı hidroponik üretim sistemi kullanmaktadır. Bu merkezde sıcaklık, nem, karbondioksit seviyesi, ışık yoğunluğu, pH ve besin çözeltisi değerleri tam otomasyon sistemiyle kontrol edilerek yılın 365 günü sürekli üretim yapılmaktadır.

Topraksız tarımın diğer avantajları arasında su tasarrufu, yüksek verim, bitki stresinin azalması, ürün kayıplarının düşmesi ve kalite standartlarının yükselmesi yer almaktadır. Ayrıca topraksız tarımda yılda 6 ila 12 hasat yapılabilmesi mümkün olup bu durum üretim miktarını artırmaktadır. Gelecekte İstanbul’un sürdürülebilir gıda sistemlerinde topraksız tarım ve dikey tarım uygulamalarının daha fazla yer alması öngörülmektedir.