Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM’de yaptığı sunumda fonlardaki çıkışların mevduata yöneldiğini ve dezenflasyon sürecinin devam ettiğini belirtti.
Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda, yıl içindeki jeopolitik gelişmelerin dezenflasyon sürecini etkilediğini belirtti. Karahan, arz yönlü etkilere rağmen dezenflasyonun ivme kaybetse de devam ettiğini söyledi.
Para politikasının doğrudan etkilediği alanlarda enflasyonda yavaşlamanın gözlemlendiğini aktaran Karahan, ancak arz şoklarının etkisiyle bu iyileşmenin manşet enflasyona yansımalarının sınırlı kaldığını ifade etti. Mart-Haziran döneminde enflasyonun ana eğiliminin yükseldiğini hatırlatan Karahan, temmuzdan itibaren ana eğilimde gerileme gördüklerini dile getirdi. Şokların etkisi hafifledikçe ve sıkı para politikası duruşunun katkısıyla dezenflasyonun ivme kazanacağını öngördüklerini belirtti.
Karahan, yüksek seyreden enerji fiyatlarının küresel enflasyon üzerinde etkili olmayı sürdürdüğünü vurguladı. Küresel büyümede ivme kaybı beklendiğini, ancak 2027’de büyümenin toparlanmasının öngörüldüğünü bildirdi. Türkiye’nin dış ticaretinin, bölgeyle güçlü ticaret bağları nedeniyle olumsuz etkilendiğini söyledi. Ülkeler arası farklılaşmalar olsa da manşet enflasyonun küresel ölçekte arttığını ve kısa dönem enflasyon beklentilerinin de yükseldiğini aktardı.
Gelişmiş ülke merkez bankalarına dair politika faizi beklentilerinin yukarı kaymasının, küresel olarak daha sıkı para politikası beklentilerini güçlendirdiğini belirtti. İkinci çeyrekte büyümenin iç talep öncülüğünde yavaşladığını ve yıllık yüzde 2,3 oranında gerçekleştiğini ifade etti. Sıkı para politikasının bir sonucu olarak talep kompozisyonunun dengeli bir görünüm sunduğunu, yurt içi talep belirgin şekilde ivme kaybederken net ihracatın büyümeye pozitif katkı verdiğini söyledi.
Kapasite kullanım oranının tarihsel ortalamaların altında seyrettiğini ve üçüncü çeyrekte manşet işsizlik oranının yataya yakın olduğunu aktardı. Küresel ticaret ve jeopolitik koşullardaki zorluklara rağmen artan lojistik maliyetleri ve tedarik sorunları kaynaklı ilave talebin de etkisiyle ihracatın ikinci çeyrekte arttığını, ithalatta ise daha düşük oranlı bir artış olduğunu belirtti. Enerji ithalatı artarken altın ithalatı geriledi. Eylül ayı verileri, mevsimsellikten arındırılmış dış ticaret açığında ikinci çeyrekte görülen gerilemenin üçüncü çeyrekte de devam ettiğini gösteriyor.
Karahan, turizm tarafında savaşın etkisinin beklendiği kadar olumsuz olmadığını belirtti. İkinci çeyrekte cari açığın milli gelire oran olarak tarihsel ortalamaların altında seyrettiğini söyledi. Enerji hariç dış ticaret dengesindeki iyileşmenin, cari açığın sınırlı gerilemesinde rol oynadığını aktardı. Jeopolitik risklerin devam etmesi nedeniyle enerji fiyatlarının yüksek seyrini sürdürdüğünü, bunun dış ticaret açığı üzerinde yukarı yönlü risk taşıdığını belirtti. İç talepteki yavaşlama ve altın dış ticaret dengesindeki iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini ve 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngördüğünü ifade etti.
Enflasyondaki gelişmelere dikkati çeken Karahan, ana eğilimin yıllık enflasyonun altında seyrettiğini ve arz yönlü baskıların sönümlenmesiyle dezenflasyonun devam edeceğini söyledi. Bu durumun, sıkı para politikası duruşunun talep ve fiyatlama davranışları üzerindeki etkilerinin bir yansıması olduğunu vurguladı. Eşel mobil sisteminin, küresel arz şokunun yurt içi fiyatlara etkilerini sınırlayarak dezenflasyon sürecine önemli katkı sağladığını ve küresel şokun yurt içi akaryakıt fiyatlarına yansımasını yaklaşık 16 puan sınırladığını değerlendirdi.
Hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın devam ettiğini, talep koşullarındaki zayıflamanın da bunu desteklediğini belirten Karahan, aylık kira artışlarının son aylarda yavaşlayarak hizmet grubu genelinin altına indiğini ve bunun kira kaleminden gelen ataletin gücünü yitirdiğini gösterdiğini söyledi. Sıkı para politikasını destekleyici tedbirler aldıklarını anımsatan Karahan, bu çerçevede alınan tedbirleri anlattı. Türk lirası mevduata girişlerin hızlanmasıyla Türk lirası mevduatın payının yüzde 61’in üzerine çıktığını ifade etti. Fonlardaki çıkışların büyük oranda mevduata yöneldiğini ancak fonlardaki çıkışların büyük oranda mevduata yöneldiğini belirtti.
Brüt rezervlerin 25 Eylül itibarıyla 171 milyar dolar seviyesine yükseldiğini, swap hariç net rezervlerin ise 40 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu bildirdi. Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu kararlılıkla sürdüreceklerini vurgulayan Karahan, kalıcı fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşul olduğunu sözlerine ekledi.
